Panik nədir?

Bu həftə bədəninizin həyəcan sisteminin necə işlədiyini öyrənəcəksiniz — və panik hisslərinin nə qədər qorxulu olsa da, niyə təhlükəli olmadığını.

Xoş gəlmisiniz

Bu proqramı başlamaqla vacib bir addım atdınız. Növbəti 8 həftə ərzində hər həftə bir seans oxuyacaq və gündəlik həyatda kiçik məşqlər edəcəksiniz. Tələsməyin: seansı bir neçə hissəyə bölüb oxuya bilərsiniz. Ən vacibi — tapşırıqları etməkdir. Dəyişiklik oxuyanda yox, məşq edəndə baş verir.

Nigarla tanış olun

Nigar, 31

Uydurma personaj — proqram boyu onunla birlikdə olacaqsınız

Nigar Bakıda mühasib işləyir. Bir il əvvəl, metroda işə gedərkən, qəfildən ürəyi bərk döyünməyə başladı. Nəfəsi çatmırdı, əlləri keyidi, başı gicəlləndi. “İndi öləcəyəm” düşündü. Növbəti stansiyada düşdü və taksi ilə evə qayıtdı.

Həkim ürəyinin sağlam olduğunu dedi. Amma Nigar o gündən metroya minmir. Tıxacda qalmamaq üçün işə tez çıxır, çantasında həmişə su və sakitləşdirici dərman gəzdirir. “Bəs yenə olsa?” fikri onu hər gün izləyir.

Nigarın hekayəsində özünüzü tanıyırsınızmı? Bu proqramda o, sizin kimi addım-addım irəliləyəcək.

Panik atak nədir?

Panik atak — qəfildən başlayan və qısa müddətdə pik həddə çatan güclü qorxu tutmasıdır. Onu çox vaxt güclü bədən hissləri müşayiət edir: ürək döyüntüsü, nəfəs darlığı, başgicəllənmə, tərləmə, titrəmə. Bir çox insan ilk atak zamanı ürək tutması keçirdiyini və ya öldüyünü düşünür.

Panik atak özü-özlüyündə xəstəlik deyil — çox insan həyatında ən azı bir dəfə onu yaşayır. Panik pozuntu isə ataklar təkrarlananda və insan yeni ataklardan qorxmağa, həyatını onlardan qaçmaq üçün dəyişməyə başlayanda yaranır.

Bədənin həyəcan sistemi

Təsəvvür edin ki, min illər əvvəl yaşayırsınız və qarşınıza vəhşi heyvan çıxır. Bədəniniz saniyələr içində “döyüş və ya qaç” rejiminə keçir. Panik zamanı hiss etdiyiniz hər şey — bu köhnə, faydalı sistemin işidir:

Nə hiss edirsiniz	Bədən bunu niyə edir
Ürək sürətlə döyünür	Əzələlərə daha çox qan və oksigen çatdırmaq — qaçmaq və ya mübarizə üçün.
Nəfəs sürətlənir, “hava çatmır” hissi	Bədənə daha çox oksigen almaq. Sürətli nəfəs başgicəllənmə və keyimə də yarada bilər.
Başgicəllənmə, “boşluq” hissi	Sürətli nəfəs qandakı karbon qazının balansını dəyişir. Narahat edir, amma zərərsizdir.
Əllərdə və ayaqlarda keyimə, soyuqluq	Qan dəri və barmaqlardan böyük əzələlərə yönəlir.
Tərləmə	Hərəkət zamanı bədəni soyutmaq.
Əzələ gərginliyi, titrəmə	Bədən hərəkətə hazırlaşır.
Qeyri-reallıq hissi	Diqqət təhlükəyə yönəlir, ətraf “uzaq” görünə bilər. Bu, dəli olmaq əlaməti deyil.

Yanlış həyəcan siqnalı

Mətbəxdəki tüstü detektorunu düşünün. O, yanğın olanda həyat xilas edir. Amma bəzən tost yananda da bərk səslə siqnal verir. Siqnal realdır və səs-küylüdür — amma yanğın yoxdur.

Panik atak belə yanlış həyəcan siqnalıdır: bədən real təhlükə olmadan həyəcan sistemini işə salır. Hisslər realdır, amma təhlükə yoxdur. Bu proqramda məqsəd detektoru söndürmək deyil — onun səsindən qorxmamağı öyrənməkdir.

Panik həmişə keçir

Bədən həyəcan vəziyyətini uzun müddət saxlaya bilmir. Heç nə etməsəniz belə, panik adətən 10 dəqiqə ərzində pik həddə çatır və sonra azalır.

Yoxlayın: doğrudur, yoxsa səhvdir?

1. Panik atak zamanı ürək tutması keçirmək olar.

2. Panik atak adətən 10 dəqiqə ərzində pik həddə çatır və sonra öz-özünə azalır.

3. Panik zamanı huşunu itirmək çox təhlükəlidir və tez-tez baş verir.

Sizin panik hissləriniz

Panik zamanı hansı hissləri yaşayırsınız? İşarələyin — hər biri üçün bədənin nə etdiyini görəcəksiniz.

Ürək sürətlə döyünürNəfəs sürətlənir, “hava çatmır” hissiBaşgicəllənmə, “boşluq” hissiƏllərdə və ayaqlarda keyimə, soyuqluqTərləməƏzələ gərginliyi, titrəməQeyri-reallıq hissi

Bu həftənin tapşırıqları

Panik gündəliyi aparın. Hər panik atakdan və ya güclü narahatlıqdan sonra panik gündəliyinə qısa qeyd edin: harada idiniz, nə hiss etdiniz, nə düşündünüz və nə etdiniz. Qeyd etmək ataklar arasında əlaqəni görməyə kömək edəcək.
Başlanğıc yoxlamasını doldurun. Gündəlik səhifəsində 3 sualdan ibarət həftəlik yoxlama var. Onu bu gün doldurun — 8 həftə sonra müqayisə edəcəksiniz.
Hissləri adlandırın. Bu həftə bədəninizdə narahatlıq hiss edəndə özünüzə deyin: “Bu, həyəcan sistemimdir. Narahat edir, amma təhlükəli deyil.”

Xülasə

Panik atak bədənin “döyüş və ya qaç” həyəcan sisteminin işidir.
Hisslər güclü və qorxulu ola bilər, amma təhlükəli deyil.
Panik həmişə keçir — adətən 10 dəqiqə ərzində pik həddə çatır və azalır.
Problemi saxlayan ataklar deyil, onlardan qorxu və qaçınmadır. Bunun üzərində birlikdə işləyəcəyik.

Növbəti həftə

Seans 2: Panik dairəsi

Panikin necə “özünü qidalandırdığını” və öz dairənizi xəritələməyi öyrənəcəksiniz.

Seans 2 →

Tövsiyə: növbəti seansa keçməzdən əvvəl bu həftənin tapşırıqlarına ən azı bir həftə vaxt ayırın. Panik gündəliyini açın →

Özünüzü pis hiss edirsinizsə və ya simptomlar güclənirsə, psixoloq və ya həkimlə danışın. Təcili vəziyyətdə 112-yə zəng edin.