Ana səhifə / Bilik bazası / Autizm: valideynlər üçün
Ailə və uşaqlarAutizm: valideynlər üçün
Autizm spektri nədir və valideyn olaraq necə dəstək ola bilərsiniz.
Bu nədir?
Autizm spektri — beynin fərqli inkişafıdır: ünsiyyət, sosial qarşılıqlı əlaqə, hisslərin qəbulu və davranışda fərqliliklər. Hər autizmli uşaq fərqlidir. Autizm valideynin günahı deyil — nə tərbiyədən, nə də peyvəndlərdən yaranır. Erkən diaqnoz və dəstək uşağın inkişafına kömək edir.
Necə hiss olunur?
Bədən
- Səs, işıq, toxunuşa fərqli həssaslıq
- Yuxu problemləri
- Hiss yüklənməsində böhran (meltdown)
Düşüncələr
- Dəyişikliklərə çətin uyğunlaşma
- Güclü, xüsusi maraqlar
- Sözləri hərfi anlamaq
Davranış
- Ünsiyyətdə fərqliliklər, nitqin gec başlaması
- Təkrarlanan hərəkətlər
- Rutinə güclü ehtiyac
Onu nə saxlayır?
KDT-də çətinliyi bir dairə kimi görürük: vəziyyət düşüncəni, düşüncə hissi, hiss isə davranışı doğurur. Davranış qısa müddətdə rahatlıq versə də, çox vaxt problemi saxlayır.
Nəticə: Ətraf bunu “tərbiyəsizlik” kimi görür, valideyn utanır və çıxmaqdan qaçır — təklik artır. Səbəbi anlamaq (məsələn, sakit saatlar, qulaqlıq) çox şeyi dəyişir.
KDT necə kömək edir?
Valideynlər üçün KDT və dəstək proqramları davranışın səbəbini anlamağı (ABC), vizual dəstəyi, sakitləşmə planını və valideynin öz stressi ilə işləməyi öyrədir.
Bu gün sınayın
ABC qeydi
- Çətin davranışdan sonra yazın: A — əvvəl nə oldu (yer, səs, dəyişiklik)?
- B — davranışı dəqiq təsvir edin.
- C — sonra nə oldu? Bir həftə sonra nümunələrə baxın.
Özünüzü yoxlayın
Anonim test ilə son iki həftədəki vəziyyətinizə baxın. Cavablar heç yerə göndərilmir.
Mif və fakt
Nə vaxt mütəxəssisə müraciət etməli?
Autizm şübhəsi varsa (nitq gecikməsi, göz təmasının az olması, adına reaksiya verməmək), pediatr və ya uşaq psixiatrına müraciət edin. Uşaq özünə ciddi zərər verirsə, dərhal həkimə.
Proqram: Güclü valideyn
8 seanslıq addım-addım internet-KDT özünə kömək proqramı.