Niyə hər şeyi sonraya saxlayıram? Prokrastinasiya haqqında

• Vacib işləri son dəqiqəyə qədər təxirə salmaq
• İşə başlamaq əvəzinə kiçik, asan işlərlə məşğul olmaq: təmizlik, mesajlar, sosial şəbəkələr
• “Əhvalım olanda başlayaram” və ya “təzyiq altında daha yaxşı işləyirəm” fikirləri
• Son tarix yaxınlaşdıqca artan gərginlik və yuxusuzluq
• Sonra özünü günahlandırmaq və “mən heç nəyi bacarmıram” düşüncəsi

Tənbəl insan işi görmək istəmir və bundan narahat olmur. Prokrastinasiya edən insan isə işi görmək istəyir, amma başlaya bilmir və bundan əziyyət çəkir. Tədqiqatlar göstərir ki, prokrastinasiya əsasən vaxtın deyil, hisslərin idarə olunması ilə bağlıdır: iş darıxdırıcı, çətin və ya qorxulu görünəndə beyin qısa müddətli rahatlığı seçir.

İşi təxirə salanda dərhal rahatlıq gəlir. Beyin bu rahatlığı “mükafat” kimi yadda saxlayır və növbəti dəfə yenə qaçmağı seçir. Mükəmməliyyətçilik də rol oynayır: “ya mükəmməl olmalıdır, ya heç” fikri başlamağı çətinləşdirir. Sonra gələn günahkarlıq isə əhvalı pisləşdirir və işə başlamaq daha da çətinləşir.

• 5 dəqiqə qaydası: özünüzə deyin “yalnız 5 dəqiqə işləyəcəyəm”. Çox vaxt ən çətini başlamaqdır.
• İşi çox kiçik addımlara bölün: “referat yazmaq” yox, “faylı açıb başlıq yazmaq”.
• Telefonu başqa otağa qoyun və ya bildirişləri söndürün.
• Nə vaxt və harada başlayacağınızı dəqiq yazın: “sabah saat 10-da, mətbəx masasında”.
• Bitirəndən sonra özünüzü mükafatlandırın və özünüzlə dostunuzla danışdığınız kimi danışın.

KDT-də siz hansı fikirlərin və hisslərin işə başlamağa mane olduğunu tapmağı, mükəmməliyyətçi tələbləri yumşaltmağı və gündəlik planlaşdırma ilə addım-addım irəliləməyi öyrənirsiniz. Bu üsullar internet vasitəsilə də yaxşı nəticə verir.

Prokrastinasiya təhsilinizə, işinizə və ya münasibətlərinizə ciddi zərər verirsə, uzun müddət əhvalınız aşağıdırsa və ya heç nədən zövq ala bilmirsinizsə, bu depressiyanın, narahatlığın və ya diqqət çatışmazlığı və hiperaktivlik pozuntusunun əlaməti ola bilər. Psixoloq və ya həkimlə danışın. Özünüzə zərər vermək fikirləri varsa, dərhal 112-yə zəng edin.